تبلیغات
مرجع تخصصی ساخت و تولید - کالیبراسیون
مرجع تخصصی ساخت و تولید خوش آمدید                                                    «وَ أَنْزَلْنَا الْحَدیدَ فیهِ بَأْسٌ شَدیدٌ وَ مَنافِعُ لِلنَّاسِ[حدید/25] آهن را نازل كردیم كه در آن نیروى شدید و منافعى براى مردم است.»

تعاریف متعددی برای کالیبراسیون ارائه شده است. دراستاندارد ملی ایران در بخش "واژه ها و اصطلاحات پایه و عمومی اندازه شناسی" کالیبراسیون چنین تعریف شده است :


مقایسه ابزار دقیق با یک مرجع استاندارد آزمایشگاهی در شرایط استاندارد ، جهت اطمینان از دقت و سلامت آن و تعیین میزان خطای این وسیله نسبت به آن استاندارد وتنظیم آن در مقایسه با استاندارد...

تعریف دیگری که میتوان ارائه داد این است که :

کالیبراسیون مقایسه دو سیستم یا وسیله اندازه گیری است (یکی با عدم قطعیت معلوم و دیگری با عدم قطعیت نامعلوم) به منظور محاسبه عدم قطعیت وسیله ای که عدم قطعیت آن نامعلوم است.


تعریف دیگری که در ایزو 10012 آمده است کالیبره کردن را چنین معرفی كرده است: مجموعه ای از عملیات که تحت شرایط مشخصی برقرار می شود و رابطه ی بین مقادیر نشان داده شده توسط وسیله اندازه گیری و مقادیر متناظر آن کمیت توسط استاندارد مرجع را مشخص می نماید.

معمولا کالیبراسیون اولیه دستگاه آزمون و اندازه گیری (tme) در مرحله ی ساخت و تولید آن انجام می گیرد که می تواند شامل این مراحل باشد :

درجه بندی دستگاه ، تنظیم مدارات الکتریکی موجود روی وسیله مانند تنظیم نشان دهنده های دیجیتالی،تخمین عدم قطعیت و پایداری دستگاه .

پس از این مراحل وسیله اندازه گیری با توجه به طول عمر آن مورد استفاده قرار می گیرد. کالیبراسون مجدد جهت اطمینان از عملکرد صحیح دستگاه ها و کنترل کیفیت اجزای آنها مورد نیاز است. بنابراین با کالیبراسیون مجدد می توان عوامل و اجزایی از دستگاه را که کیفیت خود را از دست داده است، شناسایی کرد .


علت کالیبراسیون چیست؟

کالیبراسیون اولیه وسیله اندازه گیری چگونگی کارایی مورد ادعای سازنده را به مشتری نشان می دهد. پارامتر هایی که توسط دستگاه اندازه گیری می شود به استاندارد های اندازه گیری قابل ردیابی ارجاع داده می شود که اگر چنین نباشد اطمینانی به آنها نمی توان داشت.


کالیبراسیون مجدد به خاطر کنترل و نگهداری فرایند های اندازه گیری که با وسیله ی اندازه گیری انجام می شود لازم است . معمولا عدم قطعیت وسیله نسبت به زمان و با استفاده های مکرر از آن افزایش می یابد . شناسایی رشد تدریجی عدم قطعیت و افزایش آن به راحتی توسط کاربران امکان پذیر نیست. آنچه که در اندازه گیری بسیار ضروری است قابلیت ردیابی است .

برقراری قابلیت ردیابی که با کالیبراسیون امکان پذیر می شود در کنترل سیستم اندازه گیری و تجارت بین المللی ضروری می باشد . قابلیت رد یابی عبارت است از : قابلیت ارتباط مقدار یکاستاندارد یا نتیجه ی یک اندازه گیری با مرجع های ملی و بین المللی، از طریق زنجیره ی پیوسته ی مقایسه ها که همگی عدم قطعیتی معین دارند که به صورت ملی یا بین المللیتعیین یا مشخص می شوند .


از ملزومات هر تحقیقات ، طراحی فعالیت های تولیدی ،آزمون های نهایی و کالیبراسیون تولیدات و تجهیزات قبل از تحویل می باشد . همچنین کالیبراسیون قابل ردیابی ،حصول اطمینان از عدم قطعیت اندازه گیری در یک بخش از فرایند را که بر بخش های دیگر فرایند تاثیر گذار است امکان پذیر می سازد.


اعتبار اندازه گیری ها مربوط به تحقیقات بستگی به درستی برآورد پدیده های تحت مطالعه و عدم قطعیت های به دست آمده دارد. کالیبراسیون وسیله هایی که در تحقیقات مورد استفاده قرار می گیرند، عدم قطعیت و کنترل رشد عدم قطعیت را مشخص می نماید و به محقق کمک می کند که به نتایج حاصل از تحقیقات خود اطمینان داشته باشد؛ که این نتایج ناشی از تغییرات واقعی پدیده هاست؛ نه ناشی از عدم درستی در تخمین عدم قطعیت های اندازه گیری.


زمان های مناسب برای کالیبراسیون

تعیین زمان کالیبراسیون یکی از تصمیمات مهم و قابل توجه است که البته به نظر برخی منجر به اتلاف وقت و پول می گردد. عدم قطعیت های اندازه گیری سبب اتخاذ تصمیمات نادرستی می شود که این تصمیمات نادرست، ناشی از نتایج اندازه گیری فریبنده می باشد.


هدف، انجام کالیبراسیون مجدد در فواصل زمانی بهینه است؛ به طوری که بین هزینه کالیبراسیون و هزینه های ناشی از عدم کالیبراسیون تعادل ایجاد شود . در حال حاضر برای تعیین فواصل کالیبراسیون مجدد، بیشتر به درصد درستی مورد انتظار وسیله های اندازه گیری توجه می شود؛ که این درصد را می توان از مشخصات آن به دست آورد . بزرگی این درصد نشانگر کم بودن شانس بروز اندازه گیری نادرست بوسیله دستگاه اندازه گیری است. برخی از کاربران این درصد را به منظور اطمینان بیشتر از کنترل کیفیت اندازه گیری، 95 درصد و یا بیشتر انتخاب می کنند؛ که آن هم بستگی به سیاست و خط مشی کلی کیفیت در شرکت مربوطه دارد. بنابراین انتخاب این درصد قرار دادی بوده و راحت ترین انتخاب قابل قبول 85 تا 90 درصد است . فرایند تعیین زمان کالیبراسیون از محاسبات مشکل ریاضی و آماری است و نیازمند داده های درست و کافی در حین کالیبراسیون است .


مکان مناسب کالیبراسیون

کالیبراسیون در آزمایشگاه های مرجع انجام می پذیرید. کالیبراسیون می تواند در مکانی که وسیله اندازه گیری مورد استفاده قرار می گیرد نیز انجام شود. این عمل از مزایای زیر برخوردار است:


1- تنش های ناشی از جابجایی وسیله به حداقل می رسد

2- کالیبراسیون ساده تر و ارزان تر تمام می شود چون کالیبراسیون فقط در

نقاط مورد نظر كاربران انجام می شود.

3- کاربران می توانند از حفاظت دستگاههای خود مطمئن باشند

4- کالیبراسیون در کوتاه ترین زمان خود انجام می گیرد و در عملکرد دستگاه انقطاعی پیش نمی آید

از معایب این عمل می توان به موارد زیر اشاره کرد:

1- تغییرات شرایط محیطی روی دستگاه های مرجع ممکن است تاثیر گذار باشد

2- ابعاد دستگاه های مرجع ممکن است مشکل ایجاد کند

3- کالیبراسیون در محل، هزینه های اضافی دربر دارد


چگونگی کالیبراسیون

کیفیت و هزینه کالیبراسیون بستگی به روش کالیبراسیون و تعداد نقاط مورد بررسی دارد. هزینه کالیبراسیون از عوامل مهم و تعیین کننده در انجام آن می باشد . در روش های مختلفکالیبراسیون هزینه ها متغیر است؛ بنابر این لازم است توضیحات بیشتری درباره انواع روش های کالیبراسیون ارائه شود.

سیستم های کالیبراسیون را می توان به چهار گروه زیر تقسیم کرد :

1- کالیبراسیون جهت بازرسی و تصحیح

باتوجه به نتایج حاصل از بازرسی ،تصحیح اعمال می شود. تا وقتی که خطا در حدود قابل قبول سیستم اندازه گیری باشد، نیازی به تصحیح نیست و از وسیله ی اندازه گیری می توان استفاده کرد. اما اگر خطای مقادیر مورد اندازه گیری از حدود قابل قبول بیشتر باشد اعمال تصمیمات لازمضروری است.

2- کالیبراسیون فقط به منظور بازرسی

اگر خطای مقادیر مورد اندازه گیری که از اعمال بازرسی حاصل می شوند در حدود تعریف شده باشد، از دستگاه اندازه گیری می توان استفاده کرد.از آنجا یی که تصحیح ویا تعمیر دستگاه اندازه گیری گران است با بازرسی های دوره ای تا زمانی که خطای وسیله اندازه گیری در حدود تعریف شده باشد استفاده از آن بلامانع است.چنانچه خطاها ازحدود تعریف شده تجاوز کنندوسیله اندازه گیری را باید کنار گذاشت و یا تقلیل رده و کلاس داد.

3- کالیبراسیون فقط به منظور تصحیح

در این روش بازرسی انجام نمی شود اما تصمیمات لازم جهت رسیدن به مفهومی معادل کالیبراسیون جدید واستفاده از وسیله اندازه گیری انجام می شود. به عنوان مثال تصحیح نقطه صفر وسیله اندازه گیری که به صورت دوره ای انجام می پذیرد، استفاده مجدد از آن را امکان پذیر می نماید.چنانچه نقطه صفر تغییر کرده باشد ، با تصحیح مجدد می توان وسیله اندازه گیری را تنظیم نمود.

4- عدم کالیبراسیون

در این روش بدون انجام بازرسی و تصمیمات لازم از دستگاه اندازه گیری استفاده می شود . در این حالت به دلیل آنکه مقدار بعضی از خطاهای مشخص دستگاه از حدود کنترل تعریف شده برای وسیله اندازه گیری در فرایند تولید کوچکترند، بدون انجام کالیبراسیون دوره ای از وسیله اندازه گیری استفاده می شود .

وضعیت کالیبراسیون

پس از انجام کالیبراسیون وضعیت کالیبراسیون ابزار باید مشخص باشد . این بدین معنی است که به طریقی ابزارهایی که کالیبره شده اند را مشخص کنیم . برای این منظور معمولا از یک برچسب کالیبراسیون استفاده می شود .توصیه می شود که این برچسب با برچسبی که برای شناسایی ابزار استفاده می شود متفاوت باشد .

مواردی که باید در وضعیت کالیبراسیون مشخص شوند عبارتند از :

1- کالیبره بودن ابزار

2- دقت و صحت واقعی ابزار

3- تاریخ انجام کالیبراسیون بعدی

4- محدودیت های کاربرد و استفاده از ابزار


اهمیت نگهداری سوابق کالیبراسیون

بعد از انجام کالیبراسیون سوابق کالیبراسیون باید نگهداری شود دلایل نگهداری این سوابق عبارتند از :

1- امکان بررسی وضعیت و تغییرات ابزار در طول زمان جهت تعیین توالی انجام کالیبراسیون و نحوه بکارگیری ابزار


2- اثبات ادعای کالیبره بودن ابزار


سوابق کالیبراسیون باید موارد زیر را شامل شود :

• اطلاعات شناسایی دقیق ابزار مورد نظر (نوع ، نام ، شماره سریال و ... )


• نام مسئول و محل نگهداری


• تاریخی که کالیبراسیون انجام شده است


• نتیجه کالیبراسیون در قالب مقادیر خوانده شده پیش از تنظیم و پس از تنظیم برای هریک از پارامترهای مورد کالیبراسیون (این مورد برای بررسی وضعیت و روند تغییرات ابزار ضروری است)


• تاریخ کالیبراسیون بعدی


• حدود خطای قابل قبول


• شماره سریال استانداردهایی که برای کالیبره کردن ابزار به کار رفته اند


• شرایط محیطی در حین کالیبراسیون


• بیان مقدار خطای احتمالی (در قالب دقت و صحت)


• جزئیات تمامی تنظیمات ، خدمات ، تعمیرات و تغییراتی که انجام شده است


• نام شخصی که عمل کالیبراسیون را انجام داده است


• جزئیات هر گونه محدودیت استفاده

کالیبره کردن یا کالیبراسیون چیست ؟

کالیبراسیون مطابقت با استاندارد را تعیین می‌کند. کالیبراسیون اندازه‌گیری و تعیین صحت وسیله اندازه‌گیری در مطابقت با مرجع تایید شده می‌باشد.

هدف کالیبراسیون ایجاد نظامی موثر به منظور کنترل صحت و دقت پارامترهای مترولوژیکی دستگاه‌های آزمون و وسایل اندازه‌گیری و کلیه تجهیزاتی است که عملکرد آنها بر کیفیت فرایند تاثیرگذار می‌باشد. این کار به منظور اطمینان از تطابق اندازه گیری‌های انجام شده با استانداردهای جهانی مورد استفاده قرار میگیرد.

تعریف دقیق کالیبراسیون در استاندارد ملی ایران به شماره ۴۷۲۳ آمده است.



فنون کالیبراسیون دستگاه ها :
به طور كلی كالیبراسیون به سه روش قابل اجراست. روش اول كالیبراسیون برای به دست آوردن خطا و ثبت نتایج حاصله است. روش دوم كالیبراسیون روش اول را در برگرفته و علاوه بر آن نتایج حاصله با استاندارد و دستورالعمل مقایسه شده و وضعیت وسیله نیز از جهت قبول یا رد آن مشخص میشود. روش سوم كالیبراسیون روش دوم را دربرگرفته و تنظیم، تعمیر یا حذف خطای ایجاد شده را نیز دربرمیگیرد.


تعیین فواصل زمانی كالیبراسیون مجدد
تعیین حداكثر زمان فواصل كالیبراسیون دورهای دستگاههای اندازهگیری یكی از عناصر مؤثر در یك نظام كالیبراسیون است. عوامل زیادی در تعیین این زمان
مؤثرند كه مهمترین آنها موارد زیر است:
1- نوع وسیله (دستگاه)
2- پیشنهاد و توصیه كارخانه سازنده
3- روند دادههای به دست آمده از روی سوابق كالیبراسیونهای قبلی
4- سوابق تعمیر و نگهداری دستگاه
5- طول زمان استفاده تعداد دفعات استفاده و چگونگی استفاده از دستگاه
6- میزان گرایش به فرسودگی و تغییر تدریجی ویژگیهای مترولوژیكی با گذشت زمان
7- تعداد دفعات و كیفیت بازرسی تجهیزات در داخل سازمان
8- تعداد دفعات تست ضربدری دستگاه با دستگاههای دیگر به ویژه در مورد استانداردهای اندازهگیری
9- شرایط محیطی (دما، رطوبت، ارتعاش و غیره)
10- دقت اندازهگیری مورد نظر

هزینه كالیبراسیون را معمولاً نمیتوان در تعیین فواصل كالیبراسیون نادیده گرفت كه این خود ممكن است عامل محدودكننده به شمار آید. بنابراین با توجه به عوامل فوق آشكار است كه جدول فواصل كالیبراسیون یكنواختی نمیتوان تهیه كرد. بهتر است كه ابتدا جدولی تهیه شود و سپس با توجه به موقعیتهای خاص در آن تغییراتی داده شود. به هنگام تعیین فواصل كالیبراسیون مجدد هر وسیله اندازهگیری، دو معیار اساسی و متناقض وجود دارد كه لازم است موازنه شوند:

1- خطر احتمالی ناشی از بهكارگیری یك وسیله اندازهگیری در خارج از حدود رواداری آن كه باید تا حد امكان كاهش یابد.
2- هزینه كالیبراسیون سالیانه كه باید در حداقل مقدار نگهداشته شود.
سیستمی كه فواصل زمانی بین دو تأییدیه را، پس از تعیین اولیه بازبینی ننماید قابل اطمینان نیست. در بازبینی باید دو پارامتر ریسك و قرار نگرفتن وسیله در محدوده مجاز در فواصل بین دو تأیید و هزینه هر بار تست و تأییدیه مد نظر قرار گیرد. در این جا روشهایی برای بازبینی فواصل زمانی بین دو تأییدیه ارائه میگردد.
الف) تنظیم اتوماتیك یا پلهای:
هر زمان كه وسیلهای به صورت روتین تأیید میشود، اگر وسیله قبل از پایان زمان بین دو تأییدیه به خارج از تلرانس خطا برود، فاصله زمانی بین دو تأییدیه كاهش داده میشود و اگر وسیله قبل از پایان زمان بین دو تأیید هنوز در محدوده تلورانس خطا باشد، زمان افزایش داده میشود. روش پلهای ممكن است به سرعت باعث حصول پریود بهینه شود بدون آنكه كارهای نوشتاری زیادی صورت پذیرد.
ب) چارت كنترل
كمیتهای تست شده در هر مرحله تأیید، یادداشت شده و منحنی تغییرات آنها نسبت به زمان رسم میشود. از این منحنیها پراكندگی حول میانگین و انباشتگی محاسبه میگردد.
ج) زمان تقویمی یا سپری شده

ابتدا وسایل اندازه گیری به گروههایی بر اساس مشابهت ساختاری آنها با یكدیگر، قابلیت اطمینان و پایداری یكسانی تقسیم میشوند. طول زمان تأییدیه مشخصی به هر گروه بر اساس درك و تجارب مهندسی اختصاص داده میشود. در هر گروه تعداد وسایلی كه در زمان تعیین شده جهت تأیید مجدد برگردانده میشوند. اما خطای زیادی در آنها مشاهده میشود، یا به گونهای تأیید نمیشوند، یادداشت شده و به صورت نسبتی از كل تعداد وسایل در آن گروه بیان میشود.
در تعیین اقلام غیرقابل تأیید آن تعداد كه به طور واضح آسیب دیدهاند یا توسط مصرفكننده به عنوان مشكوك یا معیوب بازگردانده شدهاند، گنجانیده نمیشوند. چون این وسایل برای اندازهگیری به كار نمیروند، در نتیجه تولید خطا نمیكنند. اگر نسبت وسایل تأیید نشده زیاد باشد، پریود بین دو تأیید باید كاهش داده شود. اگر زیرمجموعهای خاص از وسایل مانند سایر اعضای گروه رفتار ننمایند، این زیرگروه باید به گروه دیگری منتقل شود كه دارای پریود بین دو تأیید متفاوتی باشد. اگر تعداد وسایل غیرقابل تأیید دریك گروه خیلی كم باشد ممكن است از نظر اقتصادی افزایش پریود بین دو تأیید قابل توجیه باشد.
د- زمان مصرف شدن وسیله:

این روش برگرفته از روشهای قبلی است. اساس روش ثابت است، اما پریود بین دو تأییدیه به جای زمان سپری شده برحسب ماه، برحسب ساعات مصرف تعریف میشود. وسیله اندازهگیری مجهز به سیستم اندازهگیری زمان مصرف است و هر گاه زمان مصرف نشان داده شده به حد مشخصی رسید، وسیله تست، تنظیم و تأیید مجدد میشود. امتیاز تئوریك مهم این روش آن است كه دفعات تأیید و در نتیجه هزینه تأیید مستقیماً بر اساس زمان مصرف است.
و- تست در حال سرویس یا جعبه سیاه:

این روش مكمل تست و تأیید كامل سیستم است. در این صورت در فاصله زمانی بین دو تأیید كامل، از وضعیت وسیله اندازهگیری اطلاع گرفته میشود و این اطلاعات كفایت یا عدم كفایت طول زمان بین دو تأیید كامل را روشن مینماید. این روش مشابهتی با روشهای اول و دوم دارد و برای وسایل و سیستمهای اندازهگیری پیچیده مناسب است. پارامترهای بحرانی و مهم بهطور مكرر مثلاً هر روز یك بار یا هر روز چند بار چك میشوند و این كار توسط كالیبراتوری كه تنها پارامترهای مشخصی را اندازهگیری میكند (Black Box) انجام میشود. اگر در این تستها وسیله اندازهگیری تأیید نشود جهت بررسی، تست و تأیید كامل ارسال میشوند.

مهمترین مزیت این روش آن است كه اطمینان لازم برای استفادهكننده از وسیله را فراهم میآورد. این روش برای وسایلی كه از نظر جغرافیایی دور از لابراتوار كالیبراسیون هستند، مناسب است. زیرا تست و تأیید كامل زمانی انجام میشود كه نیاز به آن وجود داشته باشد و از طرفی فاصله زمانی بین دو تأییدیه افزایش یابد. مشكل اساسی در این روش تعیین پارامترهای مهم وسیله اندازهگیری جعبه سیاه و طراحی جعبه سیاه است.

برچسبهای كالیبراسیون

پس از انجام كالیبراسیون برای كنترل و حصول اطمینان از انجام عملیات كالیبراسیون برچسبهای كالیبراسیون بر روی وسیله اندازهگیری شده، نصب میشوند. كلیه دستگاههای تست، بازرسی و آزمون باید دارای برچسب كالیبراسیون باشند تا تعیین شود كه دستگاه توسط آزمایشگاه كالیبراسیون بازرسی و كالیبره شده است. بر روی برچسب كالیبراسیون حتماً باید تاریخ كالیبره و انقضای اعتبار آن قید شود، مهر آزمایشگاه كالیبرهكننده بر روی آن باشد و در جایی كه به وضوح دیده میشود، نصب گردد.
برچسبهای كالیبراسیون دارای انواع مختلفی هستند:
1- برچسب مخصوص استانداردهای اولیه به رنگ قرمز
2- برچسب مخصوص استانداردهای ثانویه به رنگ طلایی
3- برچسب مخصوص استانداردهای كاری به رنگ سبز
4- برچسب مخصوص كلیه دستگاههای متفرقه به رنگ سفید
5- برچسب (NCR )مربوط به تجهیزاتی كه نیاز به كالیبراسیون ندارند.
6- برچسب (( CBU مربوط به تجهیزاتی كه به ندرت استفاده میشوند.

مطمئن شوید صفر دستگاه کجاست؟!

آزمایشگاه كالیبراسیون
كالیبراسیون در واقع ایجاد نظامی مؤثر به منظور كنترل صحت و دقت پارامترهای مترولوژیكی دستگاههای آزمون و وسایل اندازهگیری و كلیه تجهیزاتی است كه عملكرد آنها بر كیفیت فرایند تأثیرگذار است و به منظور اطمینان از تطابق اندازهگیریهای انجام شده با استانداردهای جهانی مورد استفاده قرار میگیرد. اگرچه كالیبراسیون تعاریف متعددی دارد اما در یك نگاه كلی میتوان كالیبراسیون را مقایسه یك دستگاه اندازهگیری با یك استاندارد و تعیین میزان خطای این وسیله نسبت به آن و درصورت لزوم تنظیم دستگاه در مقایسه با استانداردهای مربوطه دانست.
اگرچه كالیبره كردن تجهیزات پزشكی در ابتدای به كارگیری آنها و در لحظه ساخت از اهمیت قابل قبولی برخوردار است، اما حصول اطمینان از كاربرد دستگاههای كالیبره در تمامی مدت فعالیت آن دستگاه، نكتهای است كه باعث ایجاد اعتماد متقابل پزشك و بیمار شده و علاوه بر كاهش هزینههای درمانی، كاهش مدت زمان بستری را نیز دربرخواهد داشت.
بدون شك، آزمایشگاه كالیبراسیون میتواند دربسیاری از فرآیندهای بیمارستانی نقش عمدهای ایفا نماید و ابعاد مختلف مرتبط با تجهیزات پزشكی از جمله تعمیرات، نظارت و بازرسی را متحول سازد.


مهمترین اهداف تأسیس آزمایشگاه كالیبراسیون به شرح زیر است:

1- كاهش هزینه تعمیرات اتفاقی به دلیل نظارت بر عملكرد دستگاه
2- افزایش عمر تجهیزات پزشكی به دلیل كاهش مراجعات و بررسی عملكرد دستگاه توسط متخصصان
3- كاهش مواد، قطعات و ملزومات مصرفی
4- جلوگیری از مراجعات متعدد به مراكز درمانی به منظور كسب اطمینان از صحت آزمایشات
یكی از تصمیماتی كه به هنگام تنظیم كالیبراسیون باید در نظر گرفته شود این است كه آیا كالیبره كردن دستگاه مورد نظر در داخل سازمان و از طریق راهاندازی آزمایشگاه كالیبراسیون انجام شود یا از خدمات شركتهای ارائهكننده خدمات كالیبراسیون استفاده شود. كالیبراسیون فرآیندی دورهای است كه باید نسبت به انجام آن در دورههای مشخص و معینی اقدام نمود. دلایل زیر به صورت پنهان و غیرمستقیم به توجیه اقتصادی و فرآیند كالیبراسیون تجهیزات پزشكی تأثیرگذار است:
1- در حال حاضر تكنولوژی كالیبره كردن تجهیزات پزشكی موضوع بسیار جدیدی است و شركتهای كمی در این زمینه فعالیت دارند و توانایی پوشش دادن محدوده وسیع كلیه تجهیزات پزشكی را ندارند.
2- هزینه اصلی استفاده از شركتهای خدماتدهنده در زمینه كالیبراسیون به طور مستقیم با تعداد دستگاههایی كه نیاز به كالیبره شدن دارند، متناسب است. البته این هزینه قابل توجه است.
3- افزون به هزینه ذكر شده در بند (2) باید هزینههای غیرمستقیم زیر نیز نظر گرفته شود:

الف- هزینههای پنهان مدت از كارافتادگی (خواب دستگاه) در هنگام ارسال دستگاه جهت انجام كالیبراسیون
ب- هزینه های پنهان اداری جهت ارسال دستگاه برای انجام كالیبراسیون
ج- هزینه های پنهان خرابی احتمالی دستگاهها در اثر حمل و نقل
د- هزینه های پنهان خارج شدن دستگاهها از وضعیت كالیبره به دلیل حمل و نقل
4- كالیبراسیون فرآیندی است كه در اثر اجرای آن اطمینان از داده خروجی دستگاه در ازای ورودی معین برای كاربر مشخص میگردد. بنابراین پس از هر بار انجام تعمیر بر روی هر دستگاه پزشكی، باید آن دستگاه از نظر كالیبره بودن نیز بررسی گردد. بنابراین بیمارستان متحمل هزینههای مرتبط با انجام كالیبراسیون به ازای انجام هر تعمیر اتفاقی برروی دستگاهها، علاوه بر كالیبراسیون دورهای میگردد.


تقسیم بندی استانداردهای آزمایشگاه كالیبراسیون

آزمایشگاه كالیبراسیون باید همواره اطمینان حاصل كند كه تمامی وسایل آزمون و اندازه گیر به طور دورهای برای بررسی، كالیبره و تأیید دقت و درستی به آزمایشگاه آورده میشوند. بر روی دستگاههایی كه تأیید میشوند باید برچسب مخصوصی زده شود و تاریخ كالیبراسیون و انقضا روی آن نوشته شده باشد. از به كار گرفتن دستگاههایی كه فاقد این برچسب هستند باید جداً جلوگیری به عمل آید.

استانداردهای موجود در هر آزمایشگاه به سه دسته كلی تقسیم میگردند:
1- استانداردهای اولیه:
این استانداردها دارای بالاترین دقت برای كمیت خاص هستند كه همواه توسط یك مؤسسه معتبر بینالمللی كالیبره و دارای تأییدیه هستند. این استانداردها توسط افراد مجرب برای كالیبره كردن استانداردهای ثانویه مورد استفاده قرار میگیرد.
2- استانداردهای ثانویه:
استانداردهایی هستند كه به صورت دورهای توسط استانداردهای اولیه كالیبره میگردند و صرفاً برای كالیبره كردن استانداردهای رده پایینتر یعنی استانداردهای كاری به كار گرفته میشوند.
3- استانداردهای كاری
از نظر دقت، پایینترین مقیاس را در سطح آزمایشگاه كالیبراسیون دارند و برای كالیبره كردن كلیه دستگاههای اندازهگیر كه از واحدهای دیگر به آزمایشگاه فرستاده میشوند مورد استفاده قرار میگیرند.


شیوه اجرایی كالیبراسیون

كلیه دستگاههای آزمون و اندازهگیر در شعبات و كارگاههای مختلف همواره باید مورد بررسی بازرسین فنی قرار گرفته و در صورتی كه تاریخ اعتبار آنها پایان یافته و یا در شرف اتمام است، جهت كالیبره دورهای توسط فرم مخصوص به آزمایشگاه كالیبراسیون فرستاده شود. دستگاه مطابق روش استاندارد توسط كاركنان آزمایشگاه مورد آزمایش و كالیبره قرار میگیرد. اگر دقت دستگاه با دقت بیان شده در كتابچه فنی و یا مرجع استاندارد مربوطه مطابقت داشته باشد برچسب مخصوص كالیبراسیون بر روی دستگاه نصب خواهد شد. در این برچسب تاریخ كالیبره و تاریخ انقضا آن به طور وضوح قید گردیده است. در غیر این صورت دستگاه تعمیر یا تنظیم خواهد شد.
متخصصی كه دستگاه را كالیبره مینماید الزاماً باید فرم مخصوص اطلاعاتی دستگاه را تكمیل نموده و آن را با امضا خود تأیید كند و برچسب مخصوص كالیبراسیون را نیز ممهور نموده و در جایی كه به وضوح دیده شود، در روی دستگاه بچسباند. فرم اطلاعاتی كه به عنوان گواهینامه صادر میشود حتماً باید توسط مسؤول آزمایشگاه بررسی و مورد تأیید قرار گیرد، دستگاه پس از انجام كلیه مراحل به كارگاه و یا شعبه مربوطه ارسال میگردد.
كلیه برچسبهای كالیبراسیون باید توسط متخصص آزمایشگاه كالیبراسیون برداشته یا نصب شود در غیر این صورت اگر برچسب اطمینان درستی دستگاهی مخدوش شده باشد آزمایشگاه از قبول آن خودداری خواهد نمود. بازرسین فنی در كلیه كارگاهها موظف هستند كلیه وسایل اندازهگیر و تستكننده را به طور مرتب مورد بررسی قرار داده و اطمینان حاصل كنند كه تاریخ اعتبار كالیبره آنها نگذشته باشد و در غیر این صورت آنها را برای كالیبره به آزمایشگاه كالیبراسیون ارسال نمایند.

دستگاههایی كه تعمیر و یا تنظیم میگردند بعد از خاتمه كار دوباره كالیبره شده و در صورتی كه ویژگی مترولوژیكی خود را بازیافته باشند برچسب كالیبراسیون و برچسب اطمینان و درستی روی آنها نصب میگردد، اقدامات انجام شده در مورد تعمیر و یا تنظیم دستگاه و همچنین قطعات مصرف شده لزوماً باید در فرم مخصوص اطلاعاتی دستگاه قید گردد.
دستگاههایی كه به ندرت استفاده میشوند، باید دارای برچسب (( C.B.U باشند و هرگاه لازم شد كه از آنها استفاده گردد حتماً قبل از استفاده باید طبق روش معمول كالیبره گردند.
دستگاههایی كه خراب شده و قابل تنظیم و یا تعمیر نبوده و دقت كاری خود را از دست داده باشند، باید توسط فرمهای مخصوصی از رده خارج گردند. در این رابطه فقط آزمایشگاه كالیبراسیون تصمیم گرفته و حكم صادر میكند.
دستگاههایی كه نیاز به كالیبره ندارند با برچسب (( N.C.R مشخص گردند.
اگر دستگاهی معیوب شده و یا دقت آن مورد شك و تردید باشد، باید فوراً توسط فرم مخصوص با ذكر علت خرابی به آزمایشگاه كالیبراسیون ارسال شود. آزمایشگاه كالیبراسیون موظف است هر ماه لیستی از كلیه دستگاههایی كه اعتبار آنها منقضی یا در شرف اتمام است، تهیه نماید و به كارگاهها و شعبات جهت اطلاع ارسال كند.
اگرچه در نگاه اول و در ظاهر، تجهیزات كالیبراسیون دستگاههای پزشكی به عنوان كالیبره كننده یك یا چند پارامتر به هم شبیه هستند و عملكرد مشابهی دارند، اما چگونگی و دامنه عملكرد آنها میتواند بسیار متفاوت باشد. در بسیاری از موارد دیده شده برخی از كالیبراتورها تنها امكان كالیبره كردن دستگاههای پزشكی معین كه مشخصات آنها از قبل در كالیبراتور تعریف شده را دارا هستند. پركاربردترین كالیبراتورهای آزمایشگاه كالیبراسیون تجهیزات پزشكی در جدول زیر نشان داده شده است.


فنون كالیبراسیون

به طور كلی كالیبراسیون به سه روش قابل اجراست. روش اول كالیبراسیون برای به دست آوردن خطا و ثبت نتایج حاصله است. روش دوم كالیبراسیون روش اول را در برگرفته و علاوه بر آن نتایج حاصله با استاندارد و دستورالعمل مقایسه شده و وضعیت وسیله نیز از جهت قبول یا رد آن مشخص میشود. روش سوم كالیبراسیون روش دوم را دربرگرفته و تنظیم، تعمیر یا حذف خطای ایجاد شده را نیز دربرمیگیرد.
تعیین فواصل زمانی كالیبراسیون مجدد
تعیین حداكثر زمان فواصل كالیبراسیون دورهای دستگاههای اندازهگیری یكی از عناصر مؤثر در یك نظام كالیبراسیون است. عوامل زیادی در تعیین این زمان
مؤثرند كه مهمترین آنها موارد زیر است:
1- نوع وسیله (دستگاه)
2- پیشنهاد و توصیه كارخانه سازنده
3- روند دادههای به دست آمده از روی سوابق كالیبراسیونهای قبلی
4- سوابق تعمیر و نگهداری دستگاه
5- طول زمان استفاده تعداد دفعات استفاده و چگونگی استفاده از دستگاه
6- میزان گرایش به فرسودگی و تغییر تدریجی ویژگیهای مترولوژیكی با گذشت زمان
7- تعداد دفعات و كیفیت بازرسی تجهیزات در داخل سازمان
8- تعداد دفعات تست ضربدری دستگاه با دستگاههای دیگر به ویژه در مورد استانداردهای اندازهگیری
9- شرایط محیطی (دما، رطوبت، ارتعاش و غیره)
10- دقت اندازهگیری مورد نظر

هزینه كالیبراسیون را معمولاً نمیتوان در تعیین فواصل كالیبراسیون نادیده گرفت كه این خود ممكن است عامل محدودكننده به شمار آید. بنابراین با توجه به عوامل فوق آشكار است كه جدول فواصل كالیبراسیون یكنواختی نمیتوان تهیه كرد. بهتر است كه ابتدا جدولی تهیه شود و سپس با توجه به موقعیتهای خاص در آن تغییراتی داده شود. به هنگام تعیین فواصل كالیبراسیون مجدد هر وسیله اندازهگیری، دو معیار اساسی و متناقض وجود دارد كه لازم است موازنه شوند:

1- خطر احتمالی ناشی از بهكارگیری یك وسیله اندازهگیری در خارج از حدود رواداری آن كه باید تا حد امكان كاهش یابد.
2- هزینه كالیبراسیون سالیانه كه باید در حداقل مقدار نگهداشته شود.
سیستمی كه فواصل زمانی بین دو تأییدیه را، پس از تعیین اولیه بازبینی ننماید قابل اطمینان نیست. در بازبینی باید دو پارامتر ریسك و قرار نگرفتن وسیله در محدوده مجاز در فواصل بین دو تأیید و هزینه هر بار تست و تأییدیه مد نظر قرار گیرد. در این جا روشهایی برای بازبینی فواصل زمانی بین دو تأییدیه ارائه میگردد.
الف) تنظیم اتوماتیك یا پلهای:
هر زمان كه وسیلهای به صورت روتین تأیید میشود، اگر وسیله قبل از پایان زمان بین دو تأییدیه به خارج از تلرانس خطا برود، فاصله زمانی بین دو تأییدیه كاهش داده میشود و اگر وسیله قبل از پایان زمان بین دو تأیید هنوز در محدوده تلورانس خطا باشد، زمان افزایش داده میشود. روش پلهای ممكن است به سرعت باعث حصول پریود بهینه شود بدون آنكه كارهای نوشتاری زیادی صورت پذیرد.
ب) چارت كنترل
كمیتهای تست شده در هر مرحله تأیید، یادداشت شده و منحنی تغییرات آنها نسبت به زمان رسم میشود. از این منحنیها پراكندگی حول میانگین و انباشتگی محاسبه میگردد.
ج) زمان تقویمی یا سپری شده

ابتدا وسایل اندازهگیری به گروههایی بر اساس مشابهت ساختاری آنها با یكدیگر، قابلیت اطمینان و پایداری یكسانی تقسیم میشوند. طول زمان تأییدیه مشخصی به هر گروه بر اساس درك و تجارب مهندسی اختصاص داده میشود. در هر گروه تعداد وسایلی كه در زمان تعیین شده جهت تأیید مجدد برگردانده میشوند. اما خطای زیادی در آنها مشاهده میشود، یا به گونهای تأیید نمیشوند، یادداشت شده و به صورت نسبتی از كل تعداد وسایل در آن گروه بیان میشود.
در تعیین اقلام غیرقابل تأیید آن تعداد كه به طور واضح آسیب دیدهاند یا توسط مصرفكننده به عنوان مشكوك یا معیوب بازگردانده شدهاند، گنجانیده نمیشوند. چون این وسایل برای اندازهگیری به كار نمیروند، در نتیجه تولید خطا نمیكنند. اگر نسبت وسایل تأیید نشده زیاد باشد، پریود بین دو تأیید باید كاهش داده شود. اگر زیرمجموعهای خاص از وسایل مانند سایر اعضای گروه رفتار ننمایند، این زیرگروه باید به گروه دیگری منتقل شود كه دارای پریود بین دو تأیید متفاوتی باشد. اگر تعداد وسایل غیرقابل تأیید دریك گروه خیلی كم باشد ممكن است از نظر اقتصادی افزایش پریود بین دو تأیید قابل توجیه باشد.
د- زمان مصرف شدن وسیله:

این روش برگرفته از روشهای قبلی است. اساس روش ثابت است، اما پریود بین دو تأییدیه به جای زمان سپری شده برحسب ماه، برحسب ساعات مصرف تعریف میشود. وسیله اندازهگیری مجهز به سیستم اندازهگیری زمان مصرف است و هر گاه زمان مصرف نشان داده شده به حد مشخصی رسید، وسیله تست، تنظیم و تأیید مجدد میشود. امتیاز تئوریك مهم این روش آن است كه دفعات تأیید و در نتیجه هزینه تأیید مستقیماً بر اساس زمان مصرف است.
و- تست در حال سرویس یا جعبه سیاه:

این روش مكمل تست و تأیید كامل سیستم است. در این صورت در فاصله زمانی بین دو تأیید كامل، از وضعیت وسیله اندازهگیری اطلاع گرفته میشود و این اطلاعات كفایت یا عدم كفایت طول زمان بین دو تأیید كامل را روشن مینماید. این روش مشابهتی با روشهای اول و دوم دارد و برای وسایل و سیستمهای اندازهگیری پیچیده مناسب است. پارامترهای بحرانی و مهم بهطور مكرر مثلاً هر روز یك بار یا هر روز چند بار چك میشوند و این كار توسط كالیبراتوری كه تنها پارامترهای مشخصی را اندازهگیری میكند (Black Box) انجام میشود. اگر در این تستها وسیله اندازهگیری تأیید نشود جهت بررسی، تست و تأیید كامل ارسال میشوند.

مهمترین مزیت این روش آن است كه اطمینان لازم برای استفادهكننده از وسیله را فراهم میآورد. این روش برای وسایلی كه از نظر جغرافیایی دور از لابراتوار كالیبراسیون هستند، مناسب است. زیرا تست و تأیید كامل زمانی انجام میشود كه نیاز به آن وجود داشته باشد و از طرفی فاصله زمانی بین دو تأییدیه افزایش یابد. مشكل اساسی در این روش تعیین پارامترهای مهم وسیله اندازهگیری جعبه سیاه و طراحی جعبه سیاه است.

برچسبهای كالیبراسیون

پس از انجام كالیبراسیون برای كنترل و حصول اطمینان از انجام عملیات كالیبراسیون برچسبهای كالیبراسیون بر روی وسیله اندازهگیری شده، نصب میشوند. كلیه دستگاههای تست، بازرسی و آزمون باید دارای برچسب كالیبراسیون باشند تا تعیین شود كه دستگاه توسط آزمایشگاه كالیبراسیون بازرسی و كالیبره شده است. بر روی برچسب كالیبراسیون حتماً باید تاریخ كالیبره و انقضای اعتبار آن قید شود، مهر آزمایشگاه كالیبرهكننده بر روی آن باشد و در جایی كه به وضوح دیده میشود، نصب گردد.
برچسبهای كالیبراسیون دارای انواع مختلفی هستند:
1- برچسب مخصوص استانداردهای اولیه به رنگ قرمز
2- برچسب مخصوص استانداردهای ثانویه به رنگ طلایی
3- برچسب مخصوص استانداردهای كاری به رنگ سبز
4- برچسب مخصوص كلیه دستگاههای متفرقه به رنگ سفید
5- برچسب (( NCR مربوط به تجهیزاتی كه نیاز به كالیبراسیون ندارند.
6- برچسب ((CBU مربوط به تجهیزاتی كه به ندرت استفاده میشوند.


 
معرفی مسئول کالیبراسیون

مسئول کالیبراسیون و تجهیزات اندازه گیری کسی است که بتواند از عهده و نقشه خوان و کالیبره کردن تجهیزات اندازه گیری ابعاد ، جرم ، حجم ، نیرو ، فشار ، گشتاور، درجه حرارت ، N.D.T ، جریان سنجی بر اساس استاندارهای مربوطه و انجام محاسبات مربوطه و تحویل و تحول آنها برآید .


نمونه وظایف
1. شناسایی اصول استقرار نظام کالیبراسیون در سیستم تضمین کیفیت
2. آشنایی با گواهینامه و گزارش های سیستم کالیبراسیون
3. آشنایی با برچسب های سیستم کالیبراسیون
4. آشنایی با دوره های زمانی کالیبراسیون
5. آشنایی با انبارش وسایل اندازه گیری و جابجایی آنها
6. آشنایی با قابلیت های ردیابی وسایل اندازه گیری
7. آشنایی با شرایط محیط کالیبراسیون
8. آشنایی با کیفیت کاری نیروی انسانی
9. آشنایی با استانداردهای نظام تضمین کیفیت وسایل اندازه گیری
10. شناسایی اصول تشخیص مفاهیم کاربردی کالیبراسیون
11. آشنایی با خطاهای تجهیزات اندازه گیری
12. تقسیم بندی خطا و شیوه های کاهش اثرات آنها در اندازه گیری
13. ریشه یابی، ارزیابی و گزارش خطاهای اندازه گیری شده
14. آشنایی با مفهوم عدم قطعیت در اندازه گیری
15. درک مفهوم عدم قطعیت در اندازه گیری
16. عوامل موثر در نتایج آزمون و محاسبه عدم قطعیت
17. مفهوم آماری به عنوان مکمل اندازه گیری و کالیبراسیون
18. آشنایی با شیوه های اجرایی کالیبراسیون
19. آشنایی با ابزار و وسایل مورد نیاز در سیستم کالیبراسیون
20. آشنایی با نمودارهای کالیبراسیون
21. شناسایی اصول ترسیم نمودارهای کالیبراسیون
22. شناسایی نظام تضمین کیفیت در کالیبراسیون
23. آشنایی با عوامل موثر فیزیکی محیط کار
24. آشنایی با عوامل موثر شیمیایی محیط کار
25. آشنایی با عوامل بیولوژیکی محیط کار
26. آشنایی با عوامل موثر فیزیولوژیکی محیط کار
27. شناسایی اصول شناخت عوامل موثرکار
28. آشنایی با مفهوم کالیبراسیون و اهیمت آن
29. آشنایی با تاریخچه کالیبراسیون در ایران و جهان
30. آشنایی با تعاریف و اصطلاحات کالیبراسیون
31. آشنایی با مشخصات تجهیزات کالیبراسیون
32. توانایی تشخیص مفاهیم کاربردی کالیبراسیون
33. توانایی نقشه کشی و نقشه خوانی صنعتی
34. توانایی کالیبره کردن وسایل اندازه گیری ابعاد
35. توانایی کالیبره کردن وسایل اندازه گیری جرم و حجم
36. توانایی کالیبراسیون وسایل اندازه گیری دما
37. توانایی کالیبره کردن وسایل اندازه گیری فشار
38. توانایی کالیبره کردن وسایل اندازه گیری کیمیت وکیفیت های الکتریکی
39. توانایی کالیبره کردن وسایل اندازه گیری کیمیت وکیفیت های الکترونیکی
40. توانایی کالیبره کردن ساعت ها
41. توانایی کالیبره کردن وسایل پژوهشی و آزمایشگاهی
42. توانایی کالیبره کردن تجهیزات جریان سنجی (فلومتر)
43. توانایی کالیبراسیون وسایل اندازه گیری نیرو و گشتاور
44. توانایی کالیبراسیون تجهیزات N.D.T
45. توانایی اجرای مقررات و آیین نامه های شغلی
46. توانایی بکارگیری نظام تضمین کیفیت
47. توانایی پیشگیری از حوادث و رعایت نکات ایمنی و حفاظتی و بهداشت کار

ابزار و وسایل
1. وسایل اندازه گیری ابعاد
2. وسایل اندازه گیری جرم و حجم
3. وسایل اندازه گیری گرما
4. وسایل اندازه گیری فشار
5. وسایل اندازه گیری کمیت و کیفیت های الکتریکی
6. وسایل اندازه گیری کمیت و کیفیت های الکترونیکی
7. فلومتر
8. وسایل اندازه گیری نیرو و گشتاور

شرایط ارتقاء شغل
از آنجایی که فرد شاغل در این شغل مسئول کالیبراسیون هست. ابتدا باید بداند که توانایی پاسخگویی در این مسئولیت با رعایت استانداردها، دقت و حوصله و داشتن پشتکار و نظم و انضباط صورت می گیرد و همین رمز ارتقاء فرد برای اشتغال در بخش های مهم صنعتی و تولیدی می باشد.

ویژگی های شخصیتی
در سیستم تضمین کیفیت یکی از مهمترین مسائل نظام اندازه گیری است. فرد شاغل در این رشته باید دقیق، دارای جدیت در اندازه گیری و با حوصله و  مراقب تمام استانداردهای لازم برای تضمین کیفیت کالا باشد. درک مفهومی بالا و توانمند در کاهش خطا باشد و اصول ترسیم نمودارهای کالیبراسیون را به خوبی پیاده نماید.
منبع : sotq.mihanblog.com





نوع مطلب : ساخت و تولید، مکانیک خودرو، صنایع فلزی و جوشکاری، متالوژی، نقشه کشی، ابزارهای اندازه گیری، تحقیق ها، معرفی، آموزشی، 
برچسب ها : کالیبراسیون، مقاله در مورد کالیبراسیون، فواید کالیبراسیون، مطلب در مورد کالیبراسیون، رشته کالیبراسیون،
لینک های مرتبط :

         
چهارشنبه 8 آبان 1392
شنبه 18 شهریور 1396 12:08 ب.ظ
I really like it when people get together and share opinions.
Great blog, keep it up!
سه شنبه 17 مرداد 1396 03:35 ق.ظ
I got this web site from my friend who shared with me on the topic of this
website and at the moment this time I am visiting this web site and reading very informative posts at this time.
دوشنبه 9 مرداد 1396 09:03 ب.ظ
Keep on working, great job!
شنبه 17 تیر 1396 11:35 ب.ظ
Right here is the perfect webpage for anybody who hopes to
find out about this topic. You realize so much its almost hard to argue with you (not that I actually will need to?HaHa).
You definitely put a new spin on a topic that's been written about for a long time.
Wonderful stuff, just wonderful!
جمعه 16 تیر 1396 06:48 ب.ظ
Hi there, I desire to subscribe for this weblog to take
newest updates, therefore where can i do it please help.
یکشنبه 4 تیر 1396 09:26 ق.ظ
Wonderful blog! I found it while surfing around on Yahoo News.
Do you have any suggestions on how to get listed in Yahoo News?

I've been trying for a while but I never seem to get
there! Thanks
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


تبلیغات
درباره سایت


کامل ترین مرجع ساخت و تولید

 

فرم تماس
نام و نام خانوادگی
آدرس ایمیل
نویسندگان
نظرسنجی
به نظر شما وبلاگ ساخت و تولید بیشتر مطالبش باید در مورد چه موضوعاتی باشد؟؟












آمار
کلیه حقوق این سایت از جمله قالب آن برای مرجع تخصصی ساخت و تولید محفوظ است